Greedflasyon

Enflasyon kavramının İngilizce “GREED” (Açgözlülük) kelimesi ile birleşmesinden oluşmuştur. İktisat literatüründe bütün dillerde olduğu gibi bizim dilimizde de bu şekilde kullanılmaktadır.

Yüksek enflasyon süreci yaşandığı dönemlerde ortaya çıkar. Mal ve hizmet fiyatlarında ki enflasyon oranından daha yüksek oranlarda artış göstermesine GREEDFLASYON denir.

Yakın zamanda yaşadığımız Covid-19 sürecinde toplumumuzda gözlendi. Uygulanan yasaklamalardan dolayı ürün ve hizmetlerin üretim ve dağıtım zincirinde aksamalar oldu. Bu aksamalarda arz dengesizliği yarattı. Tüketiciler de psikolojik olarak hazır bulmuşken alayım diyerek gereğinden fazla talep oluşturdu. Satıcılar da bu durumu fırsata çevirdiler ve greedflasyon yaratılmış oldu.

Halk arasında bu durum aç gözlülük, doymadılar paraya şeklinde ifade edilir. Satıcılar ise nasıl olsa alacaklar düşüncesinde olduğu için aşırı fiyatlandırmaya gitmektedir. Özellikle talep esnekliği olmayan ürünlerde daha çok gözlenir.

Gelir eşitsizliği olduğu toplumlarda da daha fazla gözlenir. Aynı malın fiyatı aynı şehirde farklı pazarlarda farklı fiyatlara satılabilir. Toplumdaki alım gücünün farkında olan satıcılar, müşterilerinin bulunduğu pazara göre farklı fiyatlar ile satış yapabilirler.

Finansal alada ise kısa sürede yüksek kazanç elde etmek isteyen yatırımcılar da aşırı riskli davranarak spekülatif yatırımlar yaparak greedflasyon yaratabilir. Toplum arasında balon haberler, fiyatlarda köpük oluşmasına sebebiyet verir.

Tüketiciler, greedflasyon dönemlerin de ürün ve hizmetlerin piyasa denge fiyatını takip edemedikleri için her fiyatı normal fiyat olarak kabul ederler. Pazarda fiyat araştırmasına gitmezler bu durum düşük gelirli tüketicilerin daha da ezilmesine sebebiyet verir. Diğer taraftan kartopu gibi sürekli büyüyerek kendi kendine greedflasyon oluşmasına sebebiyet verir.

Greedflasyon sonuçlarını şöyle sıralayabiliriz;

Firmalar arasında kar dengesizliği ve aşırı kara sebebiyet verir.

Gereksiz hayat pahalılığı oluşturur.

Enflasyondan daha yüksek faiz politikası oluşur.

Kredi maliyetleri artar.

Sabit gelirli ve düşük gelir grupları çok fazla ezilir.

Yatırımcıların piyasadan çekilmesine sebebiyet verir.

Toplumsal huzursuzluk yaşanır.

Çözüm yolları ise şunlardır;

Ekonomi yönetimlerinin yüksek enflasyon ortamı yaratmamaları gerekir. Spekülatif fiyat oluşturan satıcılara uygulanan müeyyidelerin caydırıcı olması gerekir. Yerel yönetimlerin fiyatları daha sık denetlemesi gerekir. Tüketici hakem heyetlerinin daha pratik ve çabuk kararlar alarak tüketicileri koruması gerekir.

Sonuç olarak; biz tüketicilerin daha bilinçli davranıp seçici olmalıyız. Adam Smith”in ifade ettiği gibi piyasada ki “Gizli ele” yardımcı olmalıyız. Greedflasyon yaratılmasına sebebiyet vermemeliyiz.

Gelecek yazılarımızda görüşmek üzere hoşçakalınız.