Piyasa Çeşitleri ve Tam Rekabet Piyasası

Piyasa (Pazar) ile ilgili daha öncelerde açıklamalar yazmıştık. Bu yazıda piyasaları sınıflandırıp TAM REKABET PİYASASI na değineceğiz. İktisat bilimi piyasaları sınıflandırırken pazarda ki fiyatın oluşumunu ölçü olarak alır.

Bazı iktisatçılar piyasayı “Tam rekabet piyasası” (İngilizcesi: perfectly competitive market) ve “Tam rekabet olmayan” (İngilizcesi: non- perfectly competitive market) piyasalar olarak ikiye ayırır.

Bir kısım iktisatçılarda “Tam rekabet piyasası” , “Eksik rekabet piyasası” ve “Monopol” (Tekel) (İngilizcesi: Monopoly market) piyasası olarak sınıflandırır.

Bu yazımızda özellikle tam rekabet piyasası hakkında açıklamalar yapacağız.

Tam rekabet Piyasası: Bu piyasa çeşidinde pazarda ürün fiyatını her hangi bir üretici veya satıcı tek başına belirleyemediği gibi herhangi bir tüketici de pazarda fiyata tek başına etki edemez.

Bu piyasa çeşidine göre pazarda fiyat arz ve talebin kesişme noktasında oluşur.

Üretim yönüyle; herhangi bir üretici tek başına üretim arzını azaltarak pazarda fiyat artışına neden olamaz. Veya üretim arzını arttırarak pazarda fiyat düşüşüne sebep olamaz.

Çünkü: Aynı malı üreten birden çok firma vardır. Herhangi bir firmanın arzı azaltması diğer firmalar tarafından arz artışı yapılarak tamamlanır. Veya herhangi bir firma arzı çok arttırdığı zaman diğer firmalar satış sorunu yaşayacağı için üretimlerini azaltabileceği için toplam arz yine değişmeyeceği için fiyatın da değişmeyeceği kabul edilir.

Tüketim yönüyle de herhangi bir tüketici talebi azaltarak fiyat düşüşüne sebep olamayacağı gibi, tüketimi artırarak da fiyat artışına sebep olamaz.

Çünkü: Pazarda aynı malı tüketen birden çok tüketici bulunmaktadır. Herhangi bir tüketicinin fiyat vb. sebeple talep etmemesi durumunda diğer tüketiciler bu talep eksikliğini tamamlayabilir. Böylece toplam talep değişimi olmaz. Herhangi bir tüketicinin aşırı talebi olduğu zaman da azalmış olan üründe ki fiyat değişikliği sebebiyle diğer tüketiciler almaktan vaz geçerek talep azalmasına sebep olur, böylece toplam talep değişmeyeceği için de fiyat değişmez.

Bu piyasa çeşidinde alıcılar veya satıcılar pazara girmekte ve çıkmakta serbesttir. Alıcıların bir malı alıp almamak kararları kendilerine ait olduğu gibi, satıcıların da malı satıp satmama konusunda serbesttirler.

Bu piyasa çeşidinde alıcıların ve satıcıların piyasa ve fiyat hakkında tam bilgiye sahip oldukları kabül edilir. Aynı malın hangi pazarda fiyatının ne olduğu konusunda tam bilgiye sahip oldukları kabul edilir.

Bu teorilerle beraber üretici veya tüketici birlikleri (Karteller veya tröstler) bu teorinin uygulanmasını zorlaştıran birlikteliklerdir. 

Sonuç olarak tam rekabet piyasasına teoride olduğu gibi rastlamak her zaman mümkün değildir. Ancak bilgi sahibi olarak talebimizi pazarlarımızda karaborsacı ve stokçular oluşmayacak şekilde oluşturmalıyız. Gelecek yazılarımız da görüşmek üzere hoşça ve dostça kalınız.