GSYH: Gelir Yönüyle Hesaplanması

Gayri Safi Yurtiçi Hasılanın hesaplanmasında değişik yöntemlerin kullanıldığını bundan önceki yazımda belirtmiştim. Bu yazımda ise Gayri Safi Yurtiçi Hasılanın (GSYH) gelir yönü metoduna göre nasıl hesaplandığını açıklayacağım.

Gelir yönüyle GSYH hasılayı ülkemizde TÜİK hesaplamaktadır. Bu hesaplamaları üçer aylık dönemler halinde 1. çeyrek, 2. çeyrek … gibi veya yıllık olarak hesaplar.

Hesaplamaların en önemli özelliği ise üretim faktörlerinin (Tabiat, emek, sermaye, girişimci) aldıkları gelirler dikkate alınır ve toplanır. Örneğin, herhangi bir üretim faaliyetinde emek mükerrer olarak hesaba katılmaması asıl olmalıdır.

Dönem içerisinde işçilere ödenen nakdi ve ayni ödemeler ve bunlara yapılan sosyal yardımlar ilave edilir emeğin almış olduğu gelirler toplanmış olur.

Toprak için ödenen kira gelirleri toplanır, kira gelirleri için var ise KDV,  faiz ödemesi vb. var ise bunlar ödemelerden düşülür. Böylece kira gelirleri toplanmış ve katkısı bulunur.

Gelir yönüyle hesaplamanın bize sağladığı faydalar ise şunlardır;

Gelir eşitsizliklerini ve sosyal adaletsizlikleri en iyi şekilde ortaya çıkarır. İş gücüne yapılan ödemeler, sermaye sahiplerine yapılan ödemeler ve devletin almış olduğu vergiler vb. karşılaştırılır. Üretim pastasından aldıkları paylar ortaya çıkarılmış olur.

İş gücü niteliğinin arttırılması sonucunda verimliliğe katkı daha iyi şekilde analiz edilir.

Gelir eşitsizliklerinin sosyal sorunları ortaya çıkarılır.

TÜİK verilerine göre; Gelir yönüyle GSYH İş gücü ödemelerini ele aldığımız zaman

2021 yılında yüzde 30,2

2022 yılında yüzde 26,3

2023 yılında yüzde 32,8

2024 yılında yüzde 36,9

2025 yılında yüzde 36,6 olarak karşımıza çıkmaktadır.

Son yılda düşüklük gözükmekle beraber yüzde 36’nın altına inmemesi sevindiricidir.

AB ülkeleri arasında bu oranlar yapısal farklılıklardan dolayı değişkenlik gösterse de, AB ortalaması yüzde 36 civarındadır.

Sonuç olarak; gelir yöntemi ile GSYH hesabında elde edilen veriler salt büyüklükten ziyade sosyal adalet ve toplumsal barış için ele alınıp incelenmelidir. Yöneticilerin salt makro büyüklükler yerine,  sosyal adalet ve toplumsal barışı sağlamak amacında olmasını istemeliyiz.

Gelecek yazılarımızda buluşmak üzere hoşçakalınız.