Dezenflasyon

Enflasyon kavramının Fransızca “Des” olumsuzluk, bozma, tersine çevirme ön eki alması ile oluşmuştur. Bütün dillerle beraber bizim dilimizde de “Dezenflasyon” olarak telaffuz edilmektedir.

Aslında Fransızca “Des”, dilimizde “Dez” olarak telaffuz edilmektedir. Günlük hayatımızda da dezenformasyon, dezavantaj vb. birçok kavramla beraber kullanmaktayız.

Genellikle deflasyon kavramı ile karıştırılmaktadır. Deflasyon enflasyonun tersidir. Fiyatlardaki artışın şişmenin durmasıdır.

Dezenflasyonda ise fiyatlar artmaya, şişmeye devam eder; ancak eskisi kadar hızlı artmaz. Artış hızı yavaşlar.

Daha basit şöyle açıklayabiliriz; enflasyonun bir metre alev yüksekliğinde yanan bir ateş olduğunu düşünelim. Bu ateşin alev yüksekliği bir metreden aşağıya düştüğü zaman dezenflasyon süreci başlamıştır. Aslında ateş sönmemiştir. Yanmaya devam etmektedir. Halbuki deflasyon olması için ateşin tamamen sönmüş olması gerekir.

Yüksek enflasyondan düşük enflasyon sürecine girilmesidir. Enflasyonun yıllık yüzde 80’lerden, yüzde 70’lere düşmesidir. Tarihi süreçte; 1980’li yıllarda ABD merkez bankası, (FED) sıkı para politikası uygulayarak dezenflasyon süreci yaşayarak enflasyonunu düşürmüştür.

Japonya merkez bankası da (Nichigin) 1990’lı yıllarda bu uygulamaya gitmiştir.

Ülkemizde de ekonomi yönetimi tarafından 2024 yılından beri uygulandığı belirtilmektedir.

Dezenflasyon uygulamaları şöyle olabilir; Merkez Bankası enflasyonu düşürmek için sıkı para politikası uygular, faiz oranlarını arttırır, para arzını kısar.

Hükümet bütçe disiplini sağlamak amacı ile kamu harcamalarını ve yatırımları kısar.

Döviz kurundaki dalgalanmalara fırsat verilmez, kontrol altına alınır.

Teknolojik yenilikler teşvik edilir. Üretim maliyetleri düşürülür.

Ekonomi üzerinde etkilerini şöyle sıralayabiliriz;

Fiyatlar daha öngörülebilir hale gelir. Yatırımcılar daha isabetli yatırım kararları alırlar.

Tüketiciler tüketim davranışlarını kontrol altına alır.

Bir çeşit fiyat istikrarı sağlanmış olur ve ekonomiye güven artar.

Uygulanan sıkı para politikaları ekonominin yavaşlamasına sebep olur ve işsizlik oranlarında artış görülür.

Enflasyonla beraber düşen faiz oranları ile birlikte finansman maliyetleri azalır.

Mevcut borçların reel değerini artırır. Taksitleri ödemede zorluklar yaşanır. Borçlu kesimler için olumsuz durum yaşanmasına sebep olur.

Sonuç olarak; yüksek enflasyondan kurtulmak için yaşanması gereken bir süreçtir. Ekonomi yöneticileri dezenflasyon süreci yaşamamaları için önce enflasyona sebep vermemeleri gerekir. Aldığı kararların uzun vadede ekonomi ve toplum üzerindeki etkilerini iyi analiz etmeleri gerekmektedir.

Gelecek yazılarımızda görüşmek üzere hoşçakalınız.