Çekirdek Enflasyon

Ülkemizde her ayın 3. günü, bu günün tatile denk gelmesi durumunda takip eden ilk iş günü TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından saat: 10.00’da TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi), ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) ve Enflasyon rakamları açıklanmaktadır. Bu rakamlar ile birlikte çok vurgulanmayan, fazla dikkat çekmeyen ÇEKİRDEK ENFLASYON diye de bir rakam açıklanmaktadır. İşte bu yazımda nedir? Bu çekirdek enflasyon bunun üzerinde duracağım.

İngilizce PCE olarak kısaltılan PERSONAL CONSUMPTION EXPENDITURES PRICE INDEX, Türkçeye çevrisiyle “Kişisel Tüketim Harcamaları Fiyat Endeksi”dir.

TÜİK, enflasyonu belirlerken bütün mal ve hizmetlerin fiyat değişimlerini takip etmez. Belirlemiş olduğu ürünleri listeler bunlardaki fiyat değişimlerini takip eder. Bu liste literatürümüze “Enflasyon Sepeti” kavramı olarak girmiştir. TÜİK elde ettiği enflasyon rakamlarını da daha derinlemesine analiz etmek isteği zaman bazı ürünleri listesinden çıkarır ve tekrar hesaplama yapar. İşte bazı mal ve hizmetlerin çıkarılarak tekrar bazı ağırlıklarda enflasyonun hesaplanmasıyla ÇEKİRDEK ENFLASYON bulunmuş olur.

Çekirdek enflasyonu hangi kalemleri şöyle sınıflandırılabilir;

Kıyafet, ayakkabı, aksesuar gibi giyim ve ayakkabı ürünleri.

Kiralar, boya badana vb. ev sahipliği bakım hizmetleri.

Mobilya, beyaz eşya, ev aletleri gibi dayanıklı tüketim malları.

Hastane, ilaç, doktor vb. sağlık hizmetleri,

Okul, kitap, spor vb. eğitim ve eğlence hizmetleri,

Toplu taşıma, otomobil ve bakım hizmetleri gibi ulaşım hizmetleri,

………………………..

Çekirdek enflasyonun hesaplanması şöyle olur;

Öncelikle enflasyon ile ilgili veriler toplanır. Daha sonra TÜFE hesaplanır. Elde edilen rakam doğru olmakla birlikte bazı fiyatlarda mevsimsel dalgalanmalar olabilir bu dalgalanmalardan arındırılır. Sepetteki mal ve hizmet gruplarının bazı çıkarılarak sepet tekrar ağırlıklandırılır ve hesaplamalar yapılır. Örnek, enerji ve gıda çıkarılır tekrar ağırlıklandırılır ve hesaplamalar yapılır.

Bu analiz sayesinde enflasyona neden olan asıl sebepler bulunmuş olur. Bu hesaplamalar TÜİK tarafından yapılır. TC MERKEZ BANKASI tarafından raporlanır. TCMB (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası) bu raporları açıklarken ayrı tuttuğu mal veya hizmet gruplarına göre A endeksi, B endeksi, C endeksi gibi isimler ile adlandırır. Örnek, C endeksi hesaplanırken enerji, gıda, alkollü ve alkolsüz içecekler ile altın ve tütün ürünlerinin TÜFE”den çıkarılması ile hesaplanır. Bunlarla birlikte en yüksek ve en düşük fiyat verilerini çıkarıp yayınladığı endeksi, bütün fiyat değişimlerini büyüklüklerine sıralayıp ortadakini yayınladığı endeksi gibi endeksleri de mevcuttur. Bu detay hesaplamalar istatistik disiplinin görevidir. Ancak, elde edilen verileri yorumlamak ve doğru kararlar almak Para Politikası Kurulu”nun (PPK) görevidir. PPK”nın alacağı kararlara dayanak teşkil edeceği içinde öncelikle sağlıklı verilerin toplanıp işlenmesi gerekir.

Sonuç olarak, toplumumuzda birçoğumuz bu enflasyon rakamları nereden bulunuyor? Sorusunu kendilerine ve yakın çevrelerine sormaktadır. Açıklanan enflasyon rakamları ile yetinmeyip, TCMB raporlarındaki verileri de göz önüne almalıyız. Ekonominin birden çok bileşeni ve dış etkeni olduğunu unutmamalıyız.

Düşük çekirdek enflasyonlu günlerde yaşamak dileğiyle, hoşçakalınız.